albakos
02.10.2005, 13:04:00
Dhjetė policė serbė tė akuzuar pėr kryerjen e njė ndėr masakrat mė tė rėnda nė Kosovė sė shpejti mund tė ballafaqohen me drejtėsi. Nga ekipi hetues nė Beograd dhe Prishtinė Nė ditėt e ardhshme njė hetim do tė lansohet kundėr grupit tė policėve serbė tė dyshuar pėr vrasjen e 57 anėtarėve tė njė familje shqiptare nė Kosovė nė pranverėn e vitit 1999, burime tė afėrta me zyrėn e prokurorit serb pėr krime lufte. Masakra ndodhi nė mes tė fushatės ajrore tė NATO-s kundėr forcave serbe nė Kosovė, e cila i detyroj kėto forca tė tėrhiqen nga provinca po atė verė. Kufomat e meshkujve, grave dhe fėmijėve tė vrarė, pėrfshirė njė foshnje prej shtatė muajsh, nga qyteti i Suharekės nė Kosovė u varrosėn nė gropa nė njė bazė ushtarake nė Prizren para se tė transportohen fshehurazi nė njė varrezė tė re masive nė njė bazė policore nė Batajnicė, afėr Beogradit. Derisa ekzistenca e varrezės masive nė Batajnicė u zbulua nė pranverėn e vitit 2001, pas rėnies sė regjimit tė Millosheviqit, pėrgjegjėsit pėr kėto vrasje dhe transportim kurrė nuk janė ballafaquar me drejtėsi - kryesisht si rezultat i pengesave nga policia. Por burimet tona kanė zbuluar se dhjetė meshkuj do tė akuzohen brenda disa ditėve tė ardhshme. Kjo vjen pas vendimit tė zyrės serbe pėr krime lufte pėr tė anashkaluar udhėheqėsit e policisė nė dy vitet e fundit dhe intervistuar drejtpėrdrejt dėshmitarėt shqiptarė dhe tė tjerė. Dėshmitarėt pėrfshinė njė nėnė e cila pėrjetoj personalisht vrasjen e dy fėmijėve tė saj por e cila pasi ishte konsideruar e vdekur dhe ishte vendosur nė kamion, arriti tė kėrcej me djalin e saj dhe tė largohet. Dhjetė tė dyshuarit janė ish komandanti i policisė nė Kosovė, ish shefi i policisė nė njė qytet tė Kosovės, ish komandanti i njė stacioni vendor policorė nė Kosovė, ndihmėsi i kėtij zyrtari, dhe gjashtė anėtarė tė ekipit policor pėrfshirė dy policė sekret. Me pėrjashtim tė dy prej tyre, kėta zyrtarė ende janė nė vende pune, disa madje nė poste tė larta. Fillimi i hetimit pėr krime lufte natyrisht kėrkon paraburgosjen e tė dyshuarve, kėshtu dhjetė zyrtarėt shumė shpejtė mund ta gjejnė vetveten prapa grilave. Hetimi konfirmon dyshimin e shumė serbėve se policia ishin thellė tė implikuar nė krimet mizore nė Kosovė, dhe se vite pas kėtyre ngjarjeve, ata sistematikisht minuan tentimet e gjykatave pėr tė gjetur fajtorėt dhe zbardhur faktet e kėtij rasti dhe incidenteve tjera. Ekspertėt e gjykatave pohojnė se zyra e prokurorit tani mė nė fund ėshtė nė pozitė tė rihapė rastin e Suharekės jo sepse policia papritmas filloj tė bashkėpunoj, por sepse ndryshimet ligjore i mundėsuan atyre tė anashkalojnė policinė gjatė hetimit. Vitin e kaluar, ligji i Serbisė ėshtė ndryshuar pėr tė lejuar prokurorėt personalisht tė marrin nė pyetje dėshmitarėt duke mos u mbėshtetur nė punėn e policisė, dhe pėr tė pėrdorur zbulimet e tyre nė proceset penale. Pasi hetimi tė publikohet, pritet qė kjo tė krijoj shqetėsim tė konsiderueshėm nė radhėt e policisė, dhe ndoshta edhe panikė kur zyra e prokurorit publikon tė gjithė materialet qė i ka grumbulluar nė kėtė rast dhe masakrat e tjera nė Kosovė. Kėto pėrfshijnė vrasjen e 100 shqiptarėve nė fshatin e Mejės, 70 apo mė shumė nė Zahaė, dhe vrasje tė tjera nė Gjakovė, Pejė, Prizren dhe Rahovec. Vladimir Vukcevic, udhėheqės i zyrės sė prokurorit pėr krime lufte, thotė se punėt rreth zgjidhjes sė krimit nė Suharekė kanė shkuar shumė ngadalė. "Gjithėka e arritur deri mė tani ėshtė rezultat i punės sė kryer nga zyra e prokurorit," ai tha. "Ne ende ballafaqohemi me pengesa nė gjetjen e personave tė dyshimtė pėr kryerjen e kėtyre krimeve.
" KUFOMAT JANĖ GJETUR - POR JO EDHE KRYESIT E VEPRĖS
Varrezat masive nė Batajnicė dhe dy lokacione tjera nė Serbi u zbuluan nė pranverėn e vitit 2001, dhe rreth 1100 trupa tė shqiptarėve janė zhvarrosur gjatė 30 muajve tė ardhshėm. Numri mė i lartė i kufomave, 980, ėshtė zbuluar nė Batajnicė, dhe ky zbulim u pasua nga dy tė tjera nė bazėn e njėsisė speciale tė policisė nė Petrovo Selo, lindje tė Serbisė, ku 77 trupa ishin varrosur. Dyzet e tetė trupa tė tjerė u zbuluan nė liqenin Perushac, afėr Bosnjės. Nė maj 2001, ministria e brendshme e Serbisė tha se urdhėri pėr tė lėvizur kufomat e shqiptarėve tė vrarė nga policėt dhe rivarrimi i tyre nė lokacione sekrete nė Serbi erdhi nga zyra e presidentit tė atėhershėm Sllobodan Millosheviq nė mars 1999. Pėrpos Millosheviqit, ministria tha, ministri i atėhershėm i policisė, Vlajko Stojiljkovic, morri pjesė nė takim, sė bashku me shefin e sigurisė publike, gjeneralin Vlastimir "Rodja", udhėheqėsin e atėhershėm tė policisė sekrete tė Serbisė, Radomir Markovic dhe tė tjerėt. Tribunali i Hagės vetėm ka akuzuar disa individė pėr krime lufte tė kryera nė Kosovė: Millosheviqin, Djordjeviqin, dhe ish udhėheqėsin e stafit gjeneral tė ushtrisė sė Jugosllavisė, Nebojsa Pavkoviqin, dhe gjeneralėt e armatės dhe policisė Vladimir Lazareviqin dhe Sreten Lukiqin. VRASJA Nė PICERI Pėr dallim nga tribunali i Hagės, i cili tenton tė zbuloj pėrgjegjėsinė e komandės sė udhėheqėsisė sė shtetit, ushtrisė dhe policisė pėr krime lufte, gjykatat serbe po hetojnė tėrė strukturėn komanduese, nga komandantėt e lartė deri te kryesit e vrasjeve. Njė burim tjetėr nė zyrėn e prokurorit pėr krime lufte pohoj se ata tani kishin grumbulluar mjaft fakte kundėr dhjetė tė dyshuarve nė rastin e Suharekės, pėrkundėr pengesave nga policia dhe mungesės sė shpeshtė tė bashkėpunimit tė dėshmitarėve shqiptarė. Prokurori Vukcevic pohoj se marrja nė pyetje e dėshmitarėve shqiptarė ishte momenti kyė. "Ne fituam qasje tek ata dėshmitarė pėrmes ndihmės sė tribunalit tė Hagės nė Prishtinė, derisa UNMIK-u garantoj sigurinė tonė," ai tha. Ata tani mė kanė dėgjuar rreth 200 dėshmitarė, ndėr ta 50 shqiptarė, derisa tė tjerėt ishin serbė tė cilėt shėrbyen nė Kosovė si anėtarė tė njėsive tė rregullta apo speciale tė policisė. "Ishte vėshtirė tė punohet me dėshmitarėt shqiptarė nė Kosovė," tha burimi. "ėshtė dashur t'i bindim pėr tė dėshmuar." Ky burim shprehu dyshimin se disa nga dėshmitarėt serb shkuan nė polici para marrjes nė pyetje pėr tu konsultuar se ėka duhet tė deklaronin. Sipas deklaratave tė mbledhura nga zyra e prokurorit pėr krime lufte, masakra nė Suharekė ndodhi me 26 mars, 1999 derisa forcat serbe po kryenin kontroll detal tė rajonit, si duket nė kėrkim tė armėve. Nė kėtė grup ishin edhe njėsiti i gjashtė anėtarėve tė cilėt hynė nė pronėn e familjes Berisha. Kėto fakte pėrputhen me hulumtimin e ekipit tonė hetues nė vitin 2003, i cili pėrfshiu njė intervistė me njė tė mbijetuar nga masakra, Vjollca Berishėn. Ajo atėherė i tha gazetarėve se e mbante nė mend shumė mirė ditėn kur policia kishte hyrė nė pronėn e tyre - ajo kishte njohur tre nga policėt. "Ata i thanė kunatit tim Bujar Berisha tė dal jashtė. Pranė shtėpisė ata ekzekutuan Bujarin, gjashtė meshkuj tė tjerė dhe njė grua," ajo tha. Vjollca pėrmendi vrasėsit me emėr, mirėpo ishte e pamundur tė publikohen emrat pėr arsye ligjore. Pasi njėsiti i policisė ekzekutoj gjashtė meshkujt nė oborr, anėtarėt tjerė tė familjės ikėn nė njė qendėr
tregtare nė mes tė qytetit. Policia i pėrcolli ata, duke i gjetur nė picerinė Kalabria ku edhe shtien zjarr mbi ta. Vjollca na tha, "Piceria ishte shumė e vogėl por ne nuk bėnin zhurmė. Brenda kishte aq shumė gra, meshkuj dhe fėmijė. Papritmas dikush filloj tė shtijė me armė automatike dhe kjo zgjati pėr njė kohė tė gjatė. Unė klitha dhe rashė nė dysheme pėrmbi djalin tim Gramoshin. Ne ishim tė mbuluar me gjak." Ndėr ata tė cilėt nuk ishin aq fatlumė ishin dy fėmijė e saj tė tjerė, foshnja shtatė mujore dhe vajza dy vjeėare. Policia hodhi tė gjitha kufomat - pėrfshirė trupat e gjallė - nė njė kamion, i cili morri drejtimin drejtė Prizrenit, ajo tha. Kur kamioni ngadalėsoj shpejtėsinė, Syhrete Berisha, njė nga familjarėt e saj, arriti tė kėrcej. Gjysmė ore mė vonė, Vjollca dhe djali i saj dolėn zvarrė nga grumbulli i kufomave dhe arritėn tė ikin. Gjurmėt e vetme tė mbetura nga anėtarėt e tjerė tė familjes Berisha, janė njė dokument identifikimi dhe disa copa tė veshmbathjes, tė gjitha tė gjetura nė bazėn e ushtrisė jugosllave afėr Prizrenit. Zyra e prokurorit pėr krime lufte tani ka gjetur versionin e njėjtė tė ngjarjeve lidhur me rastin e familjes Berisha. Prokuroria pohon se familja ėshtė vrarė dhe kufomat janė hedhur nė dy kamionė tė cilėt u drejtuan nė bazėn ushtarake tė Prizrenit, ku u lanė pėr disa ditė dhe pastaj u varrosėn nė gropa nė pronėn e ushtrisė. Por dy javė mė vonė, urdhra tė reja arritėn nga Beogradi dhe serbėt u detyruan tė zhvarrosin kufomat dhe t'i dėrgojnė nė Batajnicė. Burimi i Balkan Insajt nė zyrėn e prokurorit thotė se ata kanė fakte tė qėndrueshme se Vlastimir Djordjevic, ish udhėheqėsi i sigurisė publike, i cili tani mendohet tė jetė arratisur nga tribunali i Hagės nė Rusi, ka luajtur rol kyė nė transferimin e kufomave. "Djordjevic personalisht dha urdhrin pėr transferimin e kufomave tė Suharekės nga gropa nė Prizren pėr nė Batajnicė" pohoj burimi. "Ai personalisht gjeti kamionėt dhe veturat e tjera pėr kėtė punė. Ai gjithashtu hoqi gjurmėt e krimeve nė vende tjera nė Kosovė," shtoj burimi. Djordjevic mendohet tė kishte qenė i pėrgjegjshėm pėr gjetjen e varrezės sė re masive brenda territorit tė Serbisė, si dhe pėr drejtimin e policisė tė cilėt gropuan gropat e reja dhe i hodhėn kufomat nė to. Njė burim i afėrt me ish qeverinė e DOS (Opositėn Demokratike ne Serbi) nė Beograd e cila morri qeverisjen pas regjimit tė Millosheviqit, tha se njė nga bashkėpunėtorėt mė tė besueshėm tė Djordjeviqit ka zbuluar tėrė ngjarjen. Ky njeri i pėrcolli hetuesit e prokurorisė nė lokacionin e gropave nė Batajnicė pas konfliktit me shefat e tij tė policisė rreth pagesės. Ai i tregoj atyre vendin e saktė ku ai kishte gropuar varrezat me buldozerė dhe kishte varrosur kufomat. "Djordjeviq mė telefonoj dhe mė tha tė shkoj tek ndonjė ndėrmarrje ndėrtimore dhe tė marr njė buldozer dhe se zyrtari im i policisė do tė mė tregonte pastaj se ėka duhej bėrė," kujtoj ky njeri, i cili si duket do tė paraqitet si dėshmitarė nė gjykim.
AUTORĖT E KRIMIT DHE DĖSHMITARĖT
Rrezistenca e policisė nė zgjidhjen e rastit tė varrezave masive u bė e ė lartė menjėherė pas zbulimit spektakular tė gropės sė parė nė Batajnicė. Gazetarėt kuptuan ngurrimin e fuqishėm tė policisė nė dhėnien e pėrgjigjeve, si dhe pohimi i tyre se ata tani kishin pėrmbushur pjesėn e tyre tė obligimit. Gjykata rajonale e Beogradit, nė ndėrkohė, tha se akuzat mund tė ngriteshin vetėm ndaj personave tė pėrmendur nga vetė policia gjatė procesit penal. Por policia kurrė nuk ngriti ndonjė akuzė. Gjėrat filluan tė ndryshojnė nė fund tė vitit 2003 kur, pasi zyra serbe pėr krime lufte u themelua dhe morri pėrsipėr rastin e Batajnicės, pėrfaqėsuesi i saj publikisht paralajmėroj se do tė ishte vėshtirė qė ndonjėherė tė kuptohen se kush ishte prapa masakrės nė Suharekė apo varrezave masive. Ata gjithashtu publikisht pėrmendėn policėt si tė dyshuar tė mundshėm, duke thėnė se "ėshtė e mundur kryesit e kėtyre veprave kriminele mund tė gjinden nė radhėt e policisė." Fakti se personat e pėrgjegjshėm pėr vrasjet nė Suharekė ishin policė ishte e ėartė pėr gazetarė tė cilėt intervistuan dėshmitarėt e mbijetuar nė Kosovė. Gordana Igric, redaktore e Ballkan Insajt-it, hetoj rastin e Suharekės pėr disa muaj nė vitin 2003 dhe pėrpiloj njė listė tė policėve tė pėrmendur nga vendorėt si kryes tė kėtij krimi. Njė nga kryesit kryesor tė kėtij krimi, njė polic i sigurisė shtetėrore nė Suharekė, qė nga kjo ngjarje ishte transferuar nė departamentin e policisė nė Kragujevc. Kur Igric tentoj tė kuptoj nėse ky person ende merrte pagė policore, ajo tha se zyrtarėt e sigurisė e kanė kontaktuar atė dhe e kėshilluan "tė mirrem me gjėra mė tė kėndshme dhe tė harroj tėrė ngjarjen." Ditėn e nesėrme ajo gjithashtu u ballafaqua me disa kėrcėnime. Natasa Kandic, drejtoresha e Qendrės pėr tė Drejtėn Humanitare nė Beograd, i tha Ballkan Insajt-it se i gjithė personeli i sigurisė nė Kosovė pas verės sė vitit 1999 janė transferuar nė Serbi dhe inkorporuar nė sistemin ekzistues tė sigurisė shtetėrore. "Qė nga fillimi, problemi kryesor qėndronte nė faktin se personat qė nxorėn dhe ekzekutuan urdhrat ishin anėtarė tė policisė serbe - dhe ende janė," ajo tha. Kandic insistoj se qė nga viti 1999, policia ka falsifikuar dhe ndryshuar dokumentet dhe kontrolluar dėshmitarėt e mundshėm me qėllim tė mbulimit tė kėtij krimi. "Ata nuk janė forcė pėr ndalim tė krimit por forcė pėr ndalim tė zbulimeve," ajo tha. Njė burim i cili dėshiroj tė mbetet anonim shprehu tė njėjtin mendim, "Ka njerėz [nė polici] tė cilėt janė shumė tė lidhur si pjesėmarrės dhe dėshmitarė. Ata kujdesen pėr njėri tjetrin dhe bėjnė ėmos pėr tė ndaluar zbulimin e informatave." Kjo ėshtė arsyeja, disa besojnė, pse gjykatat kurrė nuk morėn nė posedim dokumentin e quajtur "Dosia K dhe M", i cili mendohet tė jetė nė duart e policisė. Dosja besohet tė pėrmbaj informata tė hollėsishme mbi zingjirin e komandės nė Kosovė dhe shėnime detale tė ngjarjeve atje gjatė kohės kur kėto krime lufte janė kryer. I pyetur rreth pengesave tė policisė nė kėtė rast, kryeprokurori Vukcevic deklaroj, "Ndjenja ime ėshtė se ka shumė njerėz nė polici vetėdija e tė cilėve nuk ėshtė e pastėr sa i pėrket ngjarjeve nė Kosovė. Derisa policia nuk pastron radhėt e saj, ne do tė kemi vėshtirėsi nė gjetjen e kryesve tė krimit." Ministria e policisė krijoj njėsitin e saj pėr krime lufte nė vitin 2003, i cili nuk bie nėn pėrgjegjėsinė e zyrės pėr krime lufte. Me njė staf shumė tė vogėl, ka arritur pak rezultate, duke shtyer disa tė besojnė se ky njėsit ishte themeluar vetėm sa pėr sy e faqe. "Shumė pak persona janė punėsuar aty pėr punėn qė ky njėsit duhet tė kryej," komentoj Vukcevic. Disa burime tė pavarura pohuan se disa individė qė tani punojnė nė njėsitin e policisė pėr krime lufte kanė mbajtur pozita tė rėndėsishme nė Kosovė. Burimi i afėrt me ish qeverinė e DOS tha, "Njė nga ata ishte shefi i kabinetit pėr Djordjeviqin, dhe njė tjetėr ishte anėtar i qendrės policore nė Prishtinė." Ballkan Insajt ka kėrkuar tė intervistoj ministrinė e brendshme tė Serbisė pėr kėtė rast, por nuk ka pranuar pėrgjigje deri nė momentin kur ky artikull u botua. Nė njė bisedė tė shkurtėr telefonike, Vladimir Bozovic, inspektori i pėrgjithshėm nė departamentin pėr ankesa rreth sjelljes policore, tha se ai nuk ka pranuar ndonjė ankesė nga zyra e prokurorit pėr krime lufte lidhur me pengesat e policisė nė rastin e Suharekės. Pak njerėz nė Serbi janė optimist se reformat do tė implementohen nė radhėt e policisė sė shpejti. Duke pasur parasysh sa shumė kohė ėshtė duhur pėr tė hetuar rastin e Suharekės, shumė paralajmėrojnė se procesi pėr identifikimin e tė dyshuarve pėr krime lufte nė radhėt e policisė sė pareformuar tė Serbisė mund tė zgjasė shumė. Milos Vasic nga javorja e Beogradit Vreme pohon se rrethanat nė Serbi nuk janė tė favorshme pėr punėn e prokurorit pėr krime lufte. "Ratko Mladic dhe Radovan Karagjic [ish udhėheqės politik dhe ushtarak serb tė Bosnjės] ende konsiderohen hero nė Serbi," ai tha. "Dhe qeveria e tanishme nuk ėshtė duke bėrė asgjė pėr tė ndryshuar sistemin e tanishėm tė vlerave." Ai shtoj, "Kur tė filloj hetimi nė rastin e Batajnicės, kjo do tė jetė edhe njė goditje shokuese pėr popullatėn e Serbisė." Ky hetim ėshtė pėrpiluar nga ekipi i Ballkan Insajt. Ballkan Insajt ėshtė publikim nė internet i pėrpiluar nga Rrjeti Ballkanik i Gazetarisė Hulumtuese, BIRN. Hetimi ėshtė mbėshtetur nga asociacioni danez pėr gazetari hulumtuese, FUJ, nėn programin e saj SCOOP.
" KUFOMAT JANĖ GJETUR - POR JO EDHE KRYESIT E VEPRĖS
Varrezat masive nė Batajnicė dhe dy lokacione tjera nė Serbi u zbuluan nė pranverėn e vitit 2001, dhe rreth 1100 trupa tė shqiptarėve janė zhvarrosur gjatė 30 muajve tė ardhshėm. Numri mė i lartė i kufomave, 980, ėshtė zbuluar nė Batajnicė, dhe ky zbulim u pasua nga dy tė tjera nė bazėn e njėsisė speciale tė policisė nė Petrovo Selo, lindje tė Serbisė, ku 77 trupa ishin varrosur. Dyzet e tetė trupa tė tjerė u zbuluan nė liqenin Perushac, afėr Bosnjės. Nė maj 2001, ministria e brendshme e Serbisė tha se urdhėri pėr tė lėvizur kufomat e shqiptarėve tė vrarė nga policėt dhe rivarrimi i tyre nė lokacione sekrete nė Serbi erdhi nga zyra e presidentit tė atėhershėm Sllobodan Millosheviq nė mars 1999. Pėrpos Millosheviqit, ministria tha, ministri i atėhershėm i policisė, Vlajko Stojiljkovic, morri pjesė nė takim, sė bashku me shefin e sigurisė publike, gjeneralin Vlastimir "Rodja", udhėheqėsin e atėhershėm tė policisė sekrete tė Serbisė, Radomir Markovic dhe tė tjerėt. Tribunali i Hagės vetėm ka akuzuar disa individė pėr krime lufte tė kryera nė Kosovė: Millosheviqin, Djordjeviqin, dhe ish udhėheqėsin e stafit gjeneral tė ushtrisė sė Jugosllavisė, Nebojsa Pavkoviqin, dhe gjeneralėt e armatės dhe policisė Vladimir Lazareviqin dhe Sreten Lukiqin. VRASJA Nė PICERI Pėr dallim nga tribunali i Hagės, i cili tenton tė zbuloj pėrgjegjėsinė e komandės sė udhėheqėsisė sė shtetit, ushtrisė dhe policisė pėr krime lufte, gjykatat serbe po hetojnė tėrė strukturėn komanduese, nga komandantėt e lartė deri te kryesit e vrasjeve. Njė burim tjetėr nė zyrėn e prokurorit pėr krime lufte pohoj se ata tani kishin grumbulluar mjaft fakte kundėr dhjetė tė dyshuarve nė rastin e Suharekės, pėrkundėr pengesave nga policia dhe mungesės sė shpeshtė tė bashkėpunimit tė dėshmitarėve shqiptarė. Prokurori Vukcevic pohoj se marrja nė pyetje e dėshmitarėve shqiptarė ishte momenti kyė. "Ne fituam qasje tek ata dėshmitarė pėrmes ndihmės sė tribunalit tė Hagės nė Prishtinė, derisa UNMIK-u garantoj sigurinė tonė," ai tha. Ata tani mė kanė dėgjuar rreth 200 dėshmitarė, ndėr ta 50 shqiptarė, derisa tė tjerėt ishin serbė tė cilėt shėrbyen nė Kosovė si anėtarė tė njėsive tė rregullta apo speciale tė policisė. "Ishte vėshtirė tė punohet me dėshmitarėt shqiptarė nė Kosovė," tha burimi. "ėshtė dashur t'i bindim pėr tė dėshmuar." Ky burim shprehu dyshimin se disa nga dėshmitarėt serb shkuan nė polici para marrjes nė pyetje pėr tu konsultuar se ėka duhet tė deklaronin. Sipas deklaratave tė mbledhura nga zyra e prokurorit pėr krime lufte, masakra nė Suharekė ndodhi me 26 mars, 1999 derisa forcat serbe po kryenin kontroll detal tė rajonit, si duket nė kėrkim tė armėve. Nė kėtė grup ishin edhe njėsiti i gjashtė anėtarėve tė cilėt hynė nė pronėn e familjes Berisha. Kėto fakte pėrputhen me hulumtimin e ekipit tonė hetues nė vitin 2003, i cili pėrfshiu njė intervistė me njė tė mbijetuar nga masakra, Vjollca Berishėn. Ajo atėherė i tha gazetarėve se e mbante nė mend shumė mirė ditėn kur policia kishte hyrė nė pronėn e tyre - ajo kishte njohur tre nga policėt. "Ata i thanė kunatit tim Bujar Berisha tė dal jashtė. Pranė shtėpisė ata ekzekutuan Bujarin, gjashtė meshkuj tė tjerė dhe njė grua," ajo tha. Vjollca pėrmendi vrasėsit me emėr, mirėpo ishte e pamundur tė publikohen emrat pėr arsye ligjore. Pasi njėsiti i policisė ekzekutoj gjashtė meshkujt nė oborr, anėtarėt tjerė tė familjės ikėn nė njė qendėr
tregtare nė mes tė qytetit. Policia i pėrcolli ata, duke i gjetur nė picerinė Kalabria ku edhe shtien zjarr mbi ta. Vjollca na tha, "Piceria ishte shumė e vogėl por ne nuk bėnin zhurmė. Brenda kishte aq shumė gra, meshkuj dhe fėmijė. Papritmas dikush filloj tė shtijė me armė automatike dhe kjo zgjati pėr njė kohė tė gjatė. Unė klitha dhe rashė nė dysheme pėrmbi djalin tim Gramoshin. Ne ishim tė mbuluar me gjak." Ndėr ata tė cilėt nuk ishin aq fatlumė ishin dy fėmijė e saj tė tjerė, foshnja shtatė mujore dhe vajza dy vjeėare. Policia hodhi tė gjitha kufomat - pėrfshirė trupat e gjallė - nė njė kamion, i cili morri drejtimin drejtė Prizrenit, ajo tha. Kur kamioni ngadalėsoj shpejtėsinė, Syhrete Berisha, njė nga familjarėt e saj, arriti tė kėrcej. Gjysmė ore mė vonė, Vjollca dhe djali i saj dolėn zvarrė nga grumbulli i kufomave dhe arritėn tė ikin. Gjurmėt e vetme tė mbetura nga anėtarėt e tjerė tė familjes Berisha, janė njė dokument identifikimi dhe disa copa tė veshmbathjes, tė gjitha tė gjetura nė bazėn e ushtrisė jugosllave afėr Prizrenit. Zyra e prokurorit pėr krime lufte tani ka gjetur versionin e njėjtė tė ngjarjeve lidhur me rastin e familjes Berisha. Prokuroria pohon se familja ėshtė vrarė dhe kufomat janė hedhur nė dy kamionė tė cilėt u drejtuan nė bazėn ushtarake tė Prizrenit, ku u lanė pėr disa ditė dhe pastaj u varrosėn nė gropa nė pronėn e ushtrisė. Por dy javė mė vonė, urdhra tė reja arritėn nga Beogradi dhe serbėt u detyruan tė zhvarrosin kufomat dhe t'i dėrgojnė nė Batajnicė. Burimi i Balkan Insajt nė zyrėn e prokurorit thotė se ata kanė fakte tė qėndrueshme se Vlastimir Djordjevic, ish udhėheqėsi i sigurisė publike, i cili tani mendohet tė jetė arratisur nga tribunali i Hagės nė Rusi, ka luajtur rol kyė nė transferimin e kufomave. "Djordjevic personalisht dha urdhrin pėr transferimin e kufomave tė Suharekės nga gropa nė Prizren pėr nė Batajnicė" pohoj burimi. "Ai personalisht gjeti kamionėt dhe veturat e tjera pėr kėtė punė. Ai gjithashtu hoqi gjurmėt e krimeve nė vende tjera nė Kosovė," shtoj burimi. Djordjevic mendohet tė kishte qenė i pėrgjegjshėm pėr gjetjen e varrezės sė re masive brenda territorit tė Serbisė, si dhe pėr drejtimin e policisė tė cilėt gropuan gropat e reja dhe i hodhėn kufomat nė to. Njė burim i afėrt me ish qeverinė e DOS (Opositėn Demokratike ne Serbi) nė Beograd e cila morri qeverisjen pas regjimit tė Millosheviqit, tha se njė nga bashkėpunėtorėt mė tė besueshėm tė Djordjeviqit ka zbuluar tėrė ngjarjen. Ky njeri i pėrcolli hetuesit e prokurorisė nė lokacionin e gropave nė Batajnicė pas konfliktit me shefat e tij tė policisė rreth pagesės. Ai i tregoj atyre vendin e saktė ku ai kishte gropuar varrezat me buldozerė dhe kishte varrosur kufomat. "Djordjeviq mė telefonoj dhe mė tha tė shkoj tek ndonjė ndėrmarrje ndėrtimore dhe tė marr njė buldozer dhe se zyrtari im i policisė do tė mė tregonte pastaj se ėka duhej bėrė," kujtoj ky njeri, i cili si duket do tė paraqitet si dėshmitarė nė gjykim.
AUTORĖT E KRIMIT DHE DĖSHMITARĖT
Rrezistenca e policisė nė zgjidhjen e rastit tė varrezave masive u bė e ė lartė menjėherė pas zbulimit spektakular tė gropės sė parė nė Batajnicė. Gazetarėt kuptuan ngurrimin e fuqishėm tė policisė nė dhėnien e pėrgjigjeve, si dhe pohimi i tyre se ata tani kishin pėrmbushur pjesėn e tyre tė obligimit. Gjykata rajonale e Beogradit, nė ndėrkohė, tha se akuzat mund tė ngriteshin vetėm ndaj personave tė pėrmendur nga vetė policia gjatė procesit penal. Por policia kurrė nuk ngriti ndonjė akuzė. Gjėrat filluan tė ndryshojnė nė fund tė vitit 2003 kur, pasi zyra serbe pėr krime lufte u themelua dhe morri pėrsipėr rastin e Batajnicės, pėrfaqėsuesi i saj publikisht paralajmėroj se do tė ishte vėshtirė qė ndonjėherė tė kuptohen se kush ishte prapa masakrės nė Suharekė apo varrezave masive. Ata gjithashtu publikisht pėrmendėn policėt si tė dyshuar tė mundshėm, duke thėnė se "ėshtė e mundur kryesit e kėtyre veprave kriminele mund tė gjinden nė radhėt e policisė." Fakti se personat e pėrgjegjshėm pėr vrasjet nė Suharekė ishin policė ishte e ėartė pėr gazetarė tė cilėt intervistuan dėshmitarėt e mbijetuar nė Kosovė. Gordana Igric, redaktore e Ballkan Insajt-it, hetoj rastin e Suharekės pėr disa muaj nė vitin 2003 dhe pėrpiloj njė listė tė policėve tė pėrmendur nga vendorėt si kryes tė kėtij krimi. Njė nga kryesit kryesor tė kėtij krimi, njė polic i sigurisė shtetėrore nė Suharekė, qė nga kjo ngjarje ishte transferuar nė departamentin e policisė nė Kragujevc. Kur Igric tentoj tė kuptoj nėse ky person ende merrte pagė policore, ajo tha se zyrtarėt e sigurisė e kanė kontaktuar atė dhe e kėshilluan "tė mirrem me gjėra mė tė kėndshme dhe tė harroj tėrė ngjarjen." Ditėn e nesėrme ajo gjithashtu u ballafaqua me disa kėrcėnime. Natasa Kandic, drejtoresha e Qendrės pėr tė Drejtėn Humanitare nė Beograd, i tha Ballkan Insajt-it se i gjithė personeli i sigurisė nė Kosovė pas verės sė vitit 1999 janė transferuar nė Serbi dhe inkorporuar nė sistemin ekzistues tė sigurisė shtetėrore. "Qė nga fillimi, problemi kryesor qėndronte nė faktin se personat qė nxorėn dhe ekzekutuan urdhrat ishin anėtarė tė policisė serbe - dhe ende janė," ajo tha. Kandic insistoj se qė nga viti 1999, policia ka falsifikuar dhe ndryshuar dokumentet dhe kontrolluar dėshmitarėt e mundshėm me qėllim tė mbulimit tė kėtij krimi. "Ata nuk janė forcė pėr ndalim tė krimit por forcė pėr ndalim tė zbulimeve," ajo tha. Njė burim i cili dėshiroj tė mbetet anonim shprehu tė njėjtin mendim, "Ka njerėz [nė polici] tė cilėt janė shumė tė lidhur si pjesėmarrės dhe dėshmitarė. Ata kujdesen pėr njėri tjetrin dhe bėjnė ėmos pėr tė ndaluar zbulimin e informatave." Kjo ėshtė arsyeja, disa besojnė, pse gjykatat kurrė nuk morėn nė posedim dokumentin e quajtur "Dosia K dhe M", i cili mendohet tė jetė nė duart e policisė. Dosja besohet tė pėrmbaj informata tė hollėsishme mbi zingjirin e komandės nė Kosovė dhe shėnime detale tė ngjarjeve atje gjatė kohės kur kėto krime lufte janė kryer. I pyetur rreth pengesave tė policisė nė kėtė rast, kryeprokurori Vukcevic deklaroj, "Ndjenja ime ėshtė se ka shumė njerėz nė polici vetėdija e tė cilėve nuk ėshtė e pastėr sa i pėrket ngjarjeve nė Kosovė. Derisa policia nuk pastron radhėt e saj, ne do tė kemi vėshtirėsi nė gjetjen e kryesve tė krimit." Ministria e policisė krijoj njėsitin e saj pėr krime lufte nė vitin 2003, i cili nuk bie nėn pėrgjegjėsinė e zyrės pėr krime lufte. Me njė staf shumė tė vogėl, ka arritur pak rezultate, duke shtyer disa tė besojnė se ky njėsit ishte themeluar vetėm sa pėr sy e faqe. "Shumė pak persona janė punėsuar aty pėr punėn qė ky njėsit duhet tė kryej," komentoj Vukcevic. Disa burime tė pavarura pohuan se disa individė qė tani punojnė nė njėsitin e policisė pėr krime lufte kanė mbajtur pozita tė rėndėsishme nė Kosovė. Burimi i afėrt me ish qeverinė e DOS tha, "Njė nga ata ishte shefi i kabinetit pėr Djordjeviqin, dhe njė tjetėr ishte anėtar i qendrės policore nė Prishtinė." Ballkan Insajt ka kėrkuar tė intervistoj ministrinė e brendshme tė Serbisė pėr kėtė rast, por nuk ka pranuar pėrgjigje deri nė momentin kur ky artikull u botua. Nė njė bisedė tė shkurtėr telefonike, Vladimir Bozovic, inspektori i pėrgjithshėm nė departamentin pėr ankesa rreth sjelljes policore, tha se ai nuk ka pranuar ndonjė ankesė nga zyra e prokurorit pėr krime lufte lidhur me pengesat e policisė nė rastin e Suharekės. Pak njerėz nė Serbi janė optimist se reformat do tė implementohen nė radhėt e policisė sė shpejti. Duke pasur parasysh sa shumė kohė ėshtė duhur pėr tė hetuar rastin e Suharekės, shumė paralajmėrojnė se procesi pėr identifikimin e tė dyshuarve pėr krime lufte nė radhėt e policisė sė pareformuar tė Serbisė mund tė zgjasė shumė. Milos Vasic nga javorja e Beogradit Vreme pohon se rrethanat nė Serbi nuk janė tė favorshme pėr punėn e prokurorit pėr krime lufte. "Ratko Mladic dhe Radovan Karagjic [ish udhėheqės politik dhe ushtarak serb tė Bosnjės] ende konsiderohen hero nė Serbi," ai tha. "Dhe qeveria e tanishme nuk ėshtė duke bėrė asgjė pėr tė ndryshuar sistemin e tanishėm tė vlerave." Ai shtoj, "Kur tė filloj hetimi nė rastin e Batajnicės, kjo do tė jetė edhe njė goditje shokuese pėr popullatėn e Serbisė." Ky hetim ėshtė pėrpiluar nga ekipi i Ballkan Insajt. Ballkan Insajt ėshtė publikim nė internet i pėrpiluar nga Rrjeti Ballkanik i Gazetarisė Hulumtuese, BIRN. Hetimi ėshtė mbėshtetur nga asociacioni danez pėr gazetari hulumtuese, FUJ, nėn programin e saj SCOOP.